Psikolojik Travma ve Tedavisi

Prof. Dr. Ebru Şalcıoğlu terapist adaylarının klinik bilgi, yetkinlik ve becerilerini geliştirmek amacıyla Bilişsel ve Davranışçı Terapilerin Klinik Uygulamaları Eğitim Programı (BDT Eğitimi) geliştirmiştir. Bu programın amacı, katılımcılara uluslararası eğitim standartları doğrultusunda vaka formülasyonu ve bilimsel bulgularla etkisi gösterilmiş bilişsel ve davranışçı terapi (BDT) yöntemlerini öğretmek, egzersizler aracılığıyla klinik uygulama yetilerini güçlendirmektir. Bu amaçla vaka değerlendirme ve formülasyonu içeren 12 saatlik bir modülün ardından klinik ortamlarda sıklıkla karşılaşılan ruh sağlığı sorunlarında güncel, uygulanabilirliği yüksek BDT yöntemleri etkisi bilimsel araştırmalarda gösterilmiş tedavi kılavuzları temel alınarak katılımcılara aktarılmaktadır.

Savaşların, doğal afetlerin, kazaların ve şiddet olaylarının bireyleri ve kitleleri sıklıkla etkilediği günümüzde, yapılan çalışmalar psikolojik travma alanını psikiyatri ve klinik psikolojinin önemli bir dalı haline getirmiştir. Türkiye, bir deprem bölgesi içinde olması nedeniyle sık sık deprem felaketi yaşamakta ve siyasi coğrafya içindeki hassas konumundan dolayı da yıllardan beri silahlı çatışma ve terör olaylarına maruz kalmaktadır. Bunlara ek olarak, Türkiye Asya, Avrupa ve Afrika’yı birbirine bağlayan konumu nedeniyle şiddet olaylarından dolayı topraklarını terk etmek durumunda kalan çok sayıda mültecinin akımına uğramaktadır. Trafik kazaları ve kadına yönelik şiddet olaylarının sayısı da gün geçtikçe artmaktadır. COVID-19 pandemisi yarattığı yaşamımıza yönelttiği tehditle toplumsal düzeyde travmatik bir etki yaratmaktadır. Tüm bu olaylar bugün Türkiye’nin en önemli ruh sağlığı sorunlarından birinin travmatik olayların insanlar üzerinde yarattığı olumsuz psikolojik etkiler olduğunu düşündürmektedir.

Araştırmalar 40 yaşına gelmiş hemen hemen herkesin yaşamları boyunca en az bir kere travmatik bir olaya maruz kaldığını göstermektedir. Travma deneyimi olan kişiler, tanık oldukları olayları istemsiz bir şekilde düşünürler ve sıkıntı duyarlar; sıklıkla sıkıntı verici ya da korkutucu rüyalar görürler; tanık oldukları olayları hatırlatan yerler, durumlar, kişiler ve hatta nesnelerle karşı karşıya geldiklerinde sıkıntı duyarlar ve kalp çarpıntısı, terleme, titreme gibi fiziksel belirtiler yaşarlar; dolayısıyla olayla ilgili düşüncelerden ve onları hatırlatan uyaranlardan kaçınırlar; sürekli korku, utanç, öfke, suçluluk duyguları yaşarlar; kendileri, başka insanlar ve dünya ile ilgili aşırı olumsuz inançlar geliştirirler; insanlardan uzaklaşırlar; olumlu duyguları hissetmez olurlar; öfke patlamaları, uykusuzluk, ilgi kaybı, dikkat bozukluğu, tetikte olma hali ve aşırı irkilme gibi belirtiler yaşarlar. Bu belirtiler psikiyatrik sınıflandırma sistemlerinde Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) olarak adlandırılırlar. Araştırmalara baktığımızda travma deneyimi olan yaklaşık üç kişiden birinde TSSB gelişme ihtimali olduğu görülmektedir. Travma deneyimi olan kişilerde TSSB dışında ya da TSSB’ye ek olarak depresyon, kaygı bozuklukları, somatoform sorunlar ve alkol / madde kullanımı gibi sorunlar da görülür. TSSB belirtileri ve diğer ruhsal sorunlar işlev kaybına yol açtıklarından bu ruhsal soruna sahip kişilerin mesleki, ailevi ve sosyal yaşamları olumsuz etkilenir.

Psikolojik travma yürüttüğü çalışmalarla 20 yılı aşkın bir akademik ve klinik deneyimi olan Prof. Dr. Ebru Şalcıoğlu alanda çalışan klinisyenlerin klinik ortamlarda sıklıkla karşılarına çıkacak olan travmatik olayların psikolojik etkilerini tanımaları, değerlendirebilmeleri ve etkili bir şekilde terapi uygulamaları yapmaları için Psikolojik Travma ve Tedavisi seminer programını geliştirmiştir. DATEM’in BiKTeP Programı çatısı altında açılan bu eğitimde Amerikan Psikoloji Derneği TSSB Klinik Uygulama Kılavuzunun bilimsel veriler ışığında güçlü olarak önerdiği dört Bilişsel ve / veya Davranışçı Terapi yaklaşımının teorik temelleri ve barındırdıkları ortak yöntemlerin klinik ugulamaları katılımcılara aktarılmaktadır (Bkz: https://www.apa.org/ptsd-guideline/treatments/index).

Bu program travma deneyimi olan kişilerle çalışan kurumlar için talep üzerine bağımsız olarak düzenlenmektedir. Psikolojik Travma ve Tedavisi, 12 saat ve 30 saat süren farklı yoğunluktaki formatlarda katılımcılarıyla buluşmaktadır.

Katılımcıların aşağıdaki alanlarda bilgilenmeleri beklenmektedir:

1. Travma vakalarında klinik görüşme ilkeleri, görüşme yapılandırma ve yürütme
2. TSSB belirtilerini, kaygı sorunlarını ve depresyonu değerlendirme,
3. Travmatik stresi açıklayan teorileri tanıma,
4. Tedavi planı için vaka formülasyonu yapma,
5. Tedavi rasyoneli verme,
6. Kaçınma davranışlarını belirleyerek kaygı hiyerarşisi hazırlama,
7. Kaçınılan travma uyaranları ile yerinde karşı karşıya getirme (in vivo exposure; yerinde maruz bırakma) planlama ve gerektiğinde seans içi uygulama yürütme,
8. Seans içinde travma anlatısı ile imgede karşı karşıya getirme (imaginal exposure, imgede maruz bırakma) yöntemini uygulama,
9. Temel bilişsel hataları tespit etme ve bunlara yönelik bilişsel yeniden yapılandırma uygulama,
10. Ev ödevleri düzenleyip takibini yapma,
11. Tedavi sonucu değerlendirmesi yapma ve nüks engelleme uygulama.

* Programın sonunda Türkçe ve İngilizce katılım belgesi ile eğitim içeriğini detaylandıran transkript verilmektedir.

** Eğitim sonrasında yetkinliğini geliştirmek isteyen klinisyenlere talep etmeleri halinde süpervizyon programı açılmaktadır.

*** Kurum olarak eğitim almak için lütfen [email protected] adresinden bizimle iletişime geçiniz.